Միջին սերնդի խնդիրը. Հայաստանի հավաքականի տարիքային ճգնաժամը

Հայաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականը Եվրոպայում վերջին տեղն է զբաղեցնում և աշխարհում նախավերջին տեղն ունի 26–29 տարեկան ֆուտբոլիստների թվով:

CIES ֆուտբոլային հետազոտությունների ինստիտուտը 2024 թվականին անցկացրել է ազգային հավաքականների դեմոգրաֆիկ վերլուծություն:

2024 թվականին Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստների միջին տարիքը կազմել է 27.22 տարի, ինչը համարվում է միջին ցուցանիշ Եվրոպայում: Միևնույն ժամանակ, հայկական թիմը բոլոր իր ապագա մրցակիցներից երիտասարդ է, բացառությամբ Իռլանդիայի. Վրաստան (27.58), Հունգարիա (27.89), Դանիա (28.10), Պորտուգալիա (27.40), իսկ Իռլանդիայի մոտ այդ ցուցանիշը 26.30 է:

Այնուամենայնիվ, վերլուծության ամենահետաքրքիր մասը թիմի տարիքային կառուցվածքն է: Հայաստանը ակտիվորեն ներգրավում է երիտասարդ ֆուտբոլիստների, սակայն գրեթե չի օգտագործում 26–29 տարեկան ֆուտբոլիստներին, որոնք համարվում են մարզիկների կարիերայի գագաթնակետի շրջանը:

21 տարեկանից փոքր ֆուտբոլիստների թվով (19.1%) Հայաստանը հինգերորդ տեղն է զբաղեցնում Եվրոպայում՝ զիջելով միայն Հյուսիսային Իռլանդիային (39.9%), Էստոնիային (28.2%), Սան Մարինոյին (24.6%) և Լիխտենշտեյնին (19.7%): Համեմատության համար՝ Եվրոպայի հավաքականների մեծ մասում այս ցուցանիշը 5%-ից ցածր է, իսկ Հայաստանի ամենամոտ հարևան Վրաստանում այն 0% է:

Միևնույն ժամանակ, 26–29 տարեկան ֆուտբոլիստների բաժինը, որոնք սովորաբար ազգային հավաքականների համար ամենաարդյունավետն են, Հայաստանի հավաքականում խիստ ցածր է: Հավաքականի ֆուտբոլիստների միայն 6.8%-ն է այս տարիքային խմբում՝ փաստացի միայն Արթուր Միրանյանը: Սա Եվրոպայում վատագույն ցուցանիշն է և աշխարհում երկրորդ վատագույնը Սամոայից հետո: Համեմատության համար՝ Իսլանդիայում՝ Եվրոպայի մոտակա երկրում, որտեղ այս ցուցանիշը նույնպես ցածր է, այդ բաժինը կազմում է 14.3%: Եվրոպայի մյուս հավաքականների մեծ մասում այս տարիքի ֆուտբոլիստները կազմում են թիմի հիմնական մասը. Իսպանիայում՝ 41.4%, Գերմանիայում՝ 41.0%:

Այս վիճակագրությունը ցույց է տալիս լուրջ բացթողումներ 1990-ականների երկրորդ կեսին ծնված ֆուտբոլիստների զարգացման գործում, երբ Հայաստանը զգալի արտագաղթ էր ապրում:

Այնուամենայնիվ, իրավիճակը կարող է փոխվել առաջիկա տարիներին: Արդեն հիմա Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստների 35.9%-ն ունի 22–25 տարի, և շուտով նրանք կդառնան թիմի հիմքը:

Եթե հիշենք Հայաստանի հավաքականի լավագույն ժամանակները (օրինակ՝ Դանիային 4:0 հաշվով հաղթանակը), թիմի առաջնորդները հենց 25–30 տարեկան էին այդ ժամանակ: Հավանական է, որ ուժեղ արդյունքներին վերադարձը հնարավոր կլինի, երբ նոր սերունդը հասնի իր գագաթնակետին: