Վլադիմիր Ենգիբարյանի ծննդյան օրվա առթիվ. հայկական բռնցքամարտի լեգենդի ու օլիմպիական չեմպիոնի ճանապարհը

Ապրիլի 24-ը խորհրդային բռնցքամարտի ամենափայլուն ներկայացուցիչներից մեկի՝ Վլադիմիր Նիկոլայի Ենգիբարյանի ծննդյան օրն է։ Այս տարի նա կդառնար 93 տարեկան։ Նրա անունը հավերժ գրվեց համաշխարհային բռնցքամարտի պատմության մեջ՝ յուրահատուկ ոճի, տոկունության ու տպավորիչ հաղթանակների շարքի շնորհիվ։

Նրա 93-ամյակի առթիվ վերհիշում ենք այս բացառիկ մարզիկի կյանքի ու կարիերայի հիմնական փուլերը։

Երիտասարդությունը և առաջին քայլերը
Վլադիմիր Ենգիբարյանը ծնվել է 1932 թվականի ապրիլի 24-ին, Երևանում՝ ուսուցչուհի Արուսյակ Մուշեղովնայի և բանվոր Նիկոլայ Հովհաննեսովիչի ընտանիքում։ Ընտանիքի չորրորդ երեխան էր։ 14 տարեկանում առաջին անգամ գնաց բռնցքամարտի խմբակ՝ Արտյոմ Հարությունյանի, ապա՝ Էդուարդ Առուստամյանի ղեկավարությամբ։ Մի քանի տարի անց ընդգրկվեց «Աշխատանքային պահուստների» երիտասարդական հավաքականում և 1951-ին արդեն նվաճեց առաջին բրոնզե մեդալը ԽՍՀՄ առաջնությունում՝ թեթևագույն քաշային կարգում։

Առաջխաղացում ԽՍՀՄ մարզական ասպարեզում
1951 — բրոնզե մեդալ թեթևագույն քաշային (մինչև 54 կգ)
1953 — բրոնզե մեդալ թեթև քաշային (մինչև 60 կգ), վիճելի կիսաեզրափակչից հետո։
1955, 1956, 1958 — ոսկե մեդալներ մինչև 63,5 կգ քաշային կարգում։ 1956-ին՝ առաջին ԽՍՀՄ ժողովուրդների սպարտակիադայի հաղթող։

Սկզբում մարզիչները կասկածում էին նրա ոչ ստանդարտ ոճի վրա․ ձախլիկ լինելով՝ հանդես էր գալիս աջակողմյան դիրքով, իջեցրած ձեռքերով ու անսպասելի հարվածներով։ Բայց արդյունքներն անկասկած էին։

Եվրոպական վերելք
Չնայած նրան, որ 1952-ին չմասնակցեց Հելսինկիի Օլիմպիադային, 1953-ին՝ Վարշավայում՝ դարձավ Եվրոպայի առաջին խորհրդային չեմպիոնը՝ մինչև 60 կգ քաշում։ Հաջորդ տարիներին շարունակեց հաղթարշավը՝ նվաճելով եվրոպական նոր մեդալներ։

Եվրոպական տիտղոսներ և օլիմպիական հաղթանակ
1953 (Վարշավա) — հաղթանակ եզրափակիչում՝ իտվան Յուխասի նկատմամբ։
1957 (Պրահա) — կրկին ոսկե մեդալ և «ամենատեխնիկ boxer»-ի մրցանակ։
1959 (Լյուցեռն) — երրորդ եվրոպական տիտղոս՝ եզրափակչում հաղթելով Պիերո Բրանդիին։
1956-ին Մելբուռնի Օլիմպիական խաղերում դարձավ ԽՍՀՄ երկրորդ օլիմպիական չեմպիոնը բռնցքամարտում։ Եզրափակչում հաղթեց Ֆրանկո Նենչիին։

Մարզական կարիերայի ավարտն ու գործունեությունը որպես մրցավար
1960-ի Օլիմպիադայում վնասեց ձեռքը և ավարտեց մրցամարտերը։
267 պաշտոնական մենամարտ, 255 հաղթանակ, երբեք նոկդաունի չենթարկված։

Ենգիբարյանը հիմնեց Երևանի Հանրապետական բռնցքամարտի դպրոցը, որը ղեկավարեց ավելի քան 30 տարի։ Նա նաև միջազգային կարգի մրցավար էր, ներկայացնում էր ԽՍՀՄ-ն տարբեր մրցումներում։

1993-ին ներգաղթեց ԱՄՆ և բնակություն հաստատեց Լոս Անջելեսում։ Մահացավ 2013-ի փետրվարի 1-ին և հուղարկավորվեց Երևանում։

Նա մնաց հայկական «ինտելեկտուալ բռնցքամարտի» խորհրդանիշը՝ արագության, պլաստիկայի, վարպետության ու հարգանքի մարմնավորումը։