Եղիշե Մելիքյանը և Հայաստանի ազգային հավաքականը. նոր մարզչի ուժեղ և թույլ կողմերը

2025 թվականի օգոստոսի 6-ին Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիան պաշտոնապես հայտարարեց Եղիշե Մելիքյանին ազգային հավաքականի գլխավոր մարզիչ նշանակելու մասին։ Այս որոշումը դարձավ կարևոր շրջադարձ թիմի պատմության մեջ․ Մելիքյանը հայտնի է իր յուրահատուկ աշխատանքային ոճով, կարողությամբ հարմարվել իրավիճակներին և բացահայտել խաղացողների հնարավորությունները։ Սակայն, միևնույն ժամանակ, նա ունի նաև իր թույլ կողմերը, որոնք կարող են ազդել հավաքականի ապագայի վրա։

Ուժեղ կողմերը

1. Խաղը՝ կազմի հնարավորություններից, ոչ թե աբստրակտ գաղափարներից
   Մելիքյանի գլխավոր հատկանիշը՝ առկա ռեսուրսներից առավելագույն արդյունք ստանալու ունակությունն է։ Նա միշտ կառուցում է խաղը, ելնելով իր խաղացողների որակներից, այլ ոչ թե նախապես որոշված սխեմայից։
   Կոնֆերենցիաների լիգայի «Դյորի» հետ խաղից հետո նա ուղիղ հայտարարեց.
   «Կարող են քննադատել ինձ, որ մենք չխաղացինք առաջին համարով, բայց ես պարտավոր եմ գնահատել թիմի հնարավորությունները և ըստ դրա կառուցել խաղը։ Այդ պահին մենք պատրաստ չէինք հարձակողական ֆուտբոլ խաղալ նման մրցակցի դեմ»։
   Այս մոտեցումը կարող է հատկապես օգտակար լինել Հայաստանի հավաքականի համար, որտեղ ռեսուրսները սահմանափակ են, և անհրաժեշտ է խելամիտ օգտագործել յուրաքանչյուր դետալ։

2. Առավելագույնը յուրաքանչյուր խաղացողից
   Հավաքականը ակումբ չէ, որտեղ կարելի է գնել պակասող ֆուտբոլիստ։ Այստեղ պետք է աշխատել այն կազմով, որը կա, և Մելիքյանը դա կարողանում է անել բարձր մակարդակով։
   Լուկա Յուրիչիչը նրա ղեկավարության տակ, առանց ֆորմայի և խաղային պրակտիկայի հարձակվողից, դարձավ հայկական առաջնության աստղ և եվրագավաթների հերոս, ապա շահավետ տեղափոխվեց «ՉՖՌ Կլուժ»։
   Յուսուֆ Օտուբանջոն բացահայտվեց հենց «Փյունիկում» նրա ղեկավարությամբ, մինչ այդ «Արարատ-Հայաստանում» անցկացրած ավելի քան երկու տարիների ընթացքում նման առաջընթաց չունենալով։
   Արտակ Դաշյանը դարձավ թիմի ունիվերսալ զինվոր, իսկ հավաքականում՝ հուսալի աջ պաշտպան, թեև մինչ այդ այդ դիրքում գրեթե չէր խաղացել։ Արտակ Դաշյանը և Հովհաննես Հարությունյանը «Փյունիկում» 22/23 և 23/24 մրցաշրջաններում առանձնահատուկ էին։ Հստակ կարելի է ասել, որ ոչ «Փյունիկից» առաջ, ոչ էլ «Փյունիկից» հետո Հովհաննեսն ու Արտակը այդքան լավ չեն խաղացել, որքան Մելիքյանի ժամանակ։ Դաշյանը դարձել էր թիմի փրկարար, խաղալով գրեթե բոլոր դիրքերում, բացի դարպասապահից։ Հենց Մելիքյանն էր նրան դարձրել աջ պաշտպան, և հենց այդ որակով նա առավել օգտակար էր Հայաստանի հավաքականում։
   Էդգար Մալաքյանը երկու անգամ վերածնեց իր կարիերան Մելիքյանի հետ՝ Ուկրաինայի «Ստալում» և «Փյունիկում»։
   Այսպիսի օրինակները կարելի է շարունակել՝ Միխայիլ Կովալենկո, Սոլոմոն Ուդո, Դավիթ Դավթյան, Եվգենի Կոչուկ և ուրիշներ։

3. Կենտրոնացում հայ ֆուտբոլիստների վրա
   Մելիքյանը ոչ միայն օգտագործում է հայ խաղացողներին, այլ նաև ձգտում է նրանց բացահայտել։ Նրա օրոք առաջընթաց են գրանցել Հովհաննես Հարությունյանը, Դավիթ Դավթյանը, Հենրի Ավագյանը, Սերոբ Գրիգորյանը, Յուրի Կարապետյանը, Գոռ Մալաքյանը, Արթուր Դանիելյանը։ Սա հատկապես կարևոր է ազգային հավաքականի համար։

4. Փորձ հավաքականում և հաստատված կապեր
   Եղիշեն ինքը խաղացել է Հայաստանի հավաքականում և լավ հասկանում է ազգային թիմի առանձնահատկությունները։ Նա ծանոթ է դարպասապահների մարզիչ Ռոման Բերեզովսկու հետ, ինչը կարող է հեշտացնել շտաբի ներսում փոխգործակցությունը։

5. Տակտիկական ճկունություն
   Մելիքյանը կապված չէ մեկ սխեմայի հետ։ Նա կարող է խաղի ընթացքում մի քանի անգամ փոխել տակտիկան՝ հարմարվելով իրավիճակին։ Նրա զինանոցում կան և պաշտպանական կառուցվածքներ՝ հինգ պաշտպաններով, և սուպերհարձակվողական տարբերակներ՝ յոթ հարձակվողով։

6. Լեզվային գործոն
   Մելիքյանը ազատ տիրապետում է հայերենին և ռուսերենին, ինչը թույլ կտա անմիջականորեն շփվել խաղացողների մեծ մասի հետ՝ շրջանցելով թարգմանիչներին։

Հնարավոր դժվարությունները

1. Աշխատանք երիտասարդների հետ
   Պատմությունը ցույց է տալիս, որ Մելիքյանը հազվադեպ է վստահում 23-ից փոքր ֆուտբոլիստներին։ Նա ավելի լավ է բացահայտում հասուն խաղացողներին՝ օգնելով նրանց հասնել գագաթնակետին, քան դաստիարակում երիտասարդ տաղանդներին։ Սա կարող է խնդիր լինել՝ հաշվի առնելով, որ ներկայիս հավաքականում շատ են 20–22 տարեկան հեռանկարային խաղացողները։

2. Կոնֆլիկտ Ֆեդերացիայի հետ անցյալում
   Երբ «Փյունիկի» նախագահ էր Արթուր Սողոմոնյանը, Մելիքյանը կտրուկ քննադատում էր ՀՖՖ-ին և անձամբ Արմեն Մելիքբեկյանին։ Ավելի ուշ, ակումբի ղեկավարության փոփոխությունից հետո, նման հայտարարություններ նա այլևս չէր անում։ Մնում է հուսալ, որ կոնֆլիկտը մնացել է անցյալում և չի ազդի աշխատանքային գործընթացների վրա։

3. Հնարավոր կոնֆլիկտ հավաքականի ավագ Վարազդատ Հարոյանի հետ, թեև Մելիքյանը հավաստիացնում է, որ կոնֆլիկտ չի եղել
   «Վարազդատ Հարոյանը՝ Հայաստանի հավաքականի լավագույն խաղացողներից մեկը։ Բայց իմ ոճին նա չհամապատասխանեց, մենք այդ մասին քննարկեցինք և բաժանվեցինք հարգանքով։ Ոչ մի կոնֆլիկտ չի եղել», – ասել է Մելիքյանը «Փյունիկից» հեռանալուց հետո։
   Դժվար է ասել՝ այժմ Հարոյանը կհամապատասխանի Մելիքյանի խաղային ոճին, թե ոչ։

Ինչ է սա նշանակում հավաքականի համար

Եղիշե Մելիքյանի նշանակումը՝ դա խաղադրույք է պրագմատիզմի, ռեսուրսների խելամիտ օգտագործման և տակտիկական ճկունության վրա։ Պորտուգալիայի և Իռլանդիայի դեմ դեբյուտը կլինի լուրջ փորձություն, սակայն Երևանում տնային խաղերը կարող են հավաքականին հնարավորություն տալ հաջող մեկնարկ ապահովել ԱԱ-2026-ի որակավորման փուլում։