Ալֆրեդո Ամարիլյո Քեշիշյան — «Բարսելոնայի» պատմության մեջ առաջին հայազգի ֆուտբոլիստը

Համաշխարհային ֆուտբոլի պատմությունը պահպանել է հայազգի բազմաթիվ խաղացողների անուններ, որոնք մեծ հաջողությունների են հասել իրենց պատմական հայրենիքից դուրս։ Այդպիսի ֆուտբոլիստներից մեկն էր Ալֆրեդո Ամարիլյո Քեշիշյանը՝ ուրուգվայցի՝ հայկական արմատներով, ով դարձավ «Բարսելոնա» ֆուտբոլային ակումբում հանդես եկած առաջին հայազգի խաղացողը։

Այսօր կատալոնական ակումբի կազմում խաղում է ևս մեկ հայազգի ֆուտբոլիստ՝ Ռունի Բարջին, որը ներկայացնում է Շվեդիայի ազգային հավաքականը։ Թե՛ Քեշիշյանը, թե՛ Բարջին երբեք ուղղակիորեն կապված չեն եղել Հայաստանի հետ հավաքականների մակարդակով, սակայն նրանց ծագումը հայ սփյուռքի հարուստ ու լայն պատմության մի մասն է համաշխարհային սպորտում։

Արմատներ և պատանեկություն Ուրուգվայում

Ալֆրեդո Քեշիշյանը ծնվել է 1953 թվականի հունվարին Մոնտեվիդեոյում՝ հայկական ծագում ունեցող ընտանիքում։ Նրա ազգանունը բնորոշ է Լատինական Ամերիկայի հայ սփյուռքին, որտեղ բազմաթիվ հայ ընտանիքներ են տեղափոխվել XX դարի սկզբին։

Քեշիշյանի ֆուտբոլային ուղին սկսվել է Մոնտեվիդեոյի «Նասիոնալում»՝ Հարավային Ամերիկայի ամենատիտղոսակիր ակումբներից մեկում։ Դեռ երիտասարդ տարիքում նա աչքի էր ընկնում ֆիզիկական ուժով, դիմացկունությամբ և եզրով հավասարապես արդյունավետ խաղալու ունակությամբ, ինչն արագ գրավեց եվրոպական ակումբների ուշադրությունը։

Իսպանիա. «Ռեալ Վալյադոլիդը»՝ որպես թռիչքային հարթակ

1973 թվականին Քեշիշյանը հոր խորհրդով տեղափոխվեց Իսպանիա և պայմանագիր կնքեց «Ռեալ Վալյադոլիդի» հետ։ Հենց այստեղ նա ձևավորվեց որպես բարձր մակարդակի եվրոպական ֆուտբոլիստ։

Վալյադոլիդում նրան հիշում էին որպես բազմաֆունկցիոնալ խաղացող․ նա սկսել էր որպես հարձակվող եզրային, սակայն ժամանակի ընթացքում խաղում էր ավելի խորքից՝ օգնելով թիմին ամբողջ եզրագծով։ Թիմակիցներն ու մարզիչները ընդգծում էին նրա բացառիկ ֆիզիկական պատրաստվածությունն ու մարտական բնավորությունը։

Պատմական տեղափոխություն «Բարսելոնա»

1976 թվականի ամռանը «Բարսելոնայի» գլխավոր մարզիչ Ռինուս Միխելսը անձամբ պնդեց Քեշիշյանի տրանսֆերի վրա։ Կատալոնական ակումբը նրա համար վճարեց մոտ 12–15 միլիոն պեսետա, ինչը այդ տարիների համար զգալի գումար էր։

Այդպես Ալֆրեդո Քեշիշյանը դարձավ «Բարսելոնայի» պատմության մեջ առաջին հայազգի ֆուտբոլիստը։

Կատալոնական ակումբում նա հայտնվեց լեգենդար կազմի մեջ՝

• Յոհան Կրոյֆ
• Յոհան Նեսկենս
• Չոլո Սոտիլ

«Բարսայի» կազմում Քեշիշյանը անցկացրեց 50 պաշտոնական հանդիպում, նվաճեց Իսպանիայի գավաթը և, չնայած բարձր մրցակցությանը, թողեց վառ հետք ակումբի պատմության մեջ։

Եվրոպայի պատմության մեջ մտած գոլը

1976 թվականի նոյեմբերի 28-ին Իսպանիայի առաջնության «Վալենսիայի» դեմ խաղում Քեշիշյանը խփեց ակումբի պատմության ամենագեղեցիկ գոլերից մեկը՝ հզոր հարվածով, օդից, տուգանային հրապարակից դուրս։

Այդ գոլը ճանաչվեց Եվրոպայի ամսվա լավագույն գոլը և երկար ժամանակ ցուցադրվում էր ֆուտբոլային քրոնիկաներում ողջ մայրցամաքով մեկ։

Մեկ քայլ հեռու՝ աշխարհի առաջնությունից

Իսպանական քաղաքացիություն ստանալուց հետո Քեշիշյանը հրավիրվեց Իսպանիայի հավաքականի ընդլայնված կազմ, որը 1978 թվականի աշխարհի առաջնությանը պատրաստում էր Լադիսլաո Կուբալան։ Նա դիտարկվում էր որպես հիմնական ձախ պաշտպան։

Սակայն վերջին պահին պարզվեց, որ Քեշիշյանը երիտասարդ տարիքում արդեն հանդես է եկել Ուրուգվայի երիտասարդական հավաքականում, ինչը ՖԻՖԱ-ի կանոնների համաձայն զրկում էր նրան մեկ այլ ազգային հավաքականում խաղալու իրավունքից։ Այդպես նա կորցրեց աշխարհի առաջնությանը մասնակցելու հնարավորությունը։

Կարիերայի ավարտը և կյանքը ֆուտբոլից հետո

«Սալամանկայում» վարձավճարով հանդես գալուց հետո Քեշիշյանը տեղափոխվեց «Էսպանյոլ», ապա կարճ ժամանակով մեկնեց Մեքսիկա, սակայն կարիերան ավարտեց հայրենի Ուրուգվայում։ Այնտեղ նա դարձավ «Դանուբիոյի» երիտասարդ խաղացողների наставник՝ այդ թվում ապագա աստղ Ռուբեն Սոսայի։

Այսօր Ալֆրեդո Քեշիշյանը ապրում է Մոնտեվիդեոյում, սակայն շարունակում է սերտ կապ պահպանել Իսպանիայի հետ․ նրա երեխաներն ու թոռները բնակվում են Բարսելոնայում, իսկ ինքը շարունակում է հետևել «Բարսելոնայի» և «Ռեալ Վալյադոլիդի» հանդիպումներին։

Քեշիշյանից մինչև Բարջի

Քեշիշյանի «Բարսելոնայում» դեբյուտից գրեթե կես դար անց ակումբում կրկին հայտնվեց հայազգի ֆուտբոլիստ՝ Ռունի Բարջին, որը հանդես է գալիս Շվեդիայի հավաքականում։

Թեև երկու խաղացողներն էլ երբեք չեն ներկայացրել Հայաստանը հավաքականների մակարդակով, նրանց ծագումը ընդգծում է մի կարևոր ճշմարտություն․ հայ սփյուռքը տասնամյակներ շարունակ իր ներդրումն է ունեցել համաշխարհային ֆուտբոլի պատմության մեջ՝ այդ թվում նաև մոլորակի ամենամեծ ակումբներից մեկի պատմության մեջ։